Dünyayı Değiştiren Sistem: Medreseler

Bugün birçok insan üniversitenin Batı medeniyetinin ürünü olduğunu düşünüyor. University of Oxford, University of Bologna, Sorbonne University ya da Harvard University gibi isimler zikredildiğinde, modern eğitimin tamamen Avrupa merkezli bir süreç olduğu varsayılıyor. Oysa tarih biraz daha dikkatli okunduğunda karşımıza çok farklı bir tablo çıkıyor. Çünkü Avrupa üniversiteleri ortaya çıkmadan çok önce İslam dünyası büyük bir...

Modernite “Din”i Dışladı, Postmodernite Kapıdan İçeri Aldı mı?

Modern dünya uzun süre kendinden çok emindi. Bilim ilerledikçe din gerileyecekti.Akıl güçlendikçe inanç zayıflayacaktı.Teknoloji geliştikçe insan, kadim korkularından kurtulacaktı.Laboratuvarlar çoğaldıkça mabetler susacaktı. Bu, modernitenin büyük vaadiydi. Hatta sadece vaadi değil, aynı zamanda meydan okumasıydı. Modernite dini çoğu zaman doğrudan karşısına aldı. Onu geçmişin kalıntısı, geleneksel toplumların mirası, insanlığın çocukluk döneminden kalma bir açıklama biçimi olarak gördü. Fakat bugün...

Tanrı mı İnsanı Yarattı, İnsan mı Tanrı Fikrini Üretti?

Bir zamanlar insanlar gökyüzüne baktığında yalnızca yıldızları değil, ilahî bir düzeni de görüyordu. Modern insan ise aynı gökyüzüne teleskoplarla bakıyor; galaksileri, kara delikleri ve fizik yasalarını keşfediyor. Fakat burada önemli bir soru ortaya çıkıyor: Bilim evrenin nasıl işlediğini açıklarken, “neden var olduğu” sorusuna gerçekten cevap verebiliyor mu? Modern çağın en büyük tartışmalarından biri tam da burada...

Big Bang Gerçekte Neyi Anlatıyor?

Bomba mı tohum mu? “Big Bang” denildiğinde çoğu insanın zihninde dev bir bomba canlanıyor. Şiddetli bir patlama…Kaos…Parçalanma…Yok oluş… Oysa burada sorulması gereken çok önemli bir soru var: Big Bang gerçekten bir bombanın patlaması gibi miydi?Yoksa bir tohumun çatlayıp içinden hayatın filizlenmesi gibi miydi? Çünkü ikisi arasında büyük fark vardır. Bomba patladığında yakar, yıkar ve dağıtır.Tohum çatladığında ise düzen üretir, büyür ve...

İnsan Bir “Goril”le Akraba Olmak İster mi?

Atalarınız arasında bir goril bulunduğunu öğrenseniz bunu gururla mı anlatırdınız, yoksa sessizce gizlemeyi mi tercih ederdiniz?Muhtemelen çoğu insan ikinci yolu seçerdi. Fakat modern çağın en dikkat çekici çelişkilerinden biri şudur: İnsanlık, kendi kökenine dair en sıra dışı iddiaları bile “bilimsel gerçek” etiketiyle kolayca benimseyebilmektedir. Bugün insanın kökeni meselesi yalnızca biyolojinin değil; aynı zamanda felsefenin, teolojinin ve epistemolojinin...

Harari’nin Kâbusu ve Çin Örneği

Bir insan ne zaman özgür olmaktan çıkar? Hapse girdiğinde mi?Konuşması yasaklandığında mı?Yoksa sokakta yürürken, internette gezinirken, alışveriş yaparken, kredi başvurusu doldururken ve hatta bisikletiyle kaldırıma çıktığında görünmez bir sistem tarafından izlenip değerlendirildiğinde mi? Yuval Noah Harari’nin son yıllarda ısrarla sorduğu soru tam da budur. Harari, Sapiens’te insanlığın geçmişini, Homo Deus’ta geleceğin ihtimallerini, 21. Yüzyıl İçin 21 Ders’te bugünün...

Klavye Kahramanları

Bir çocuğun odasına sessizce girdiğinizi düşünün…Gözleri ekrana kilitlenmiş. Bedeni burada ama zihni başka bir evrende. Sesleniyorsunuz, duymuyor. Bilgisayarı kapatmasını istediğinizde ise bir anda öfke patlaması… Çünkü o artık sadece oyun oynamıyor.Kendine bir dünya kuruyor.Bir kimlik inşa ediyor. Ama o kimliğin gerçek hayatta bir karşılığı yok. Zamanla derslerden kopuyor. Okuldan uzaklaşıyor. Aileyle bağ zayıflıyor. Arkadaşlıklar yüzeyselleşiyor. Gerçek dünya anlamını...